Komisyon, AK Parti Ankara Milletvekili Fuat Oktay’ın başkanlığında toplandı. Oktay, toplantının başlangıcında yaptığı konuşmada, Orta Doğu’daki gelişmelerin, Rusya-Ukrayna çatışmasının, Kafkaslar, Balkanlar ve Kuzey Afrika’daki hassas durumların bölgesel güvenliği doğrudan etkilediğini ifade etti.
Görüşülecek Anlaşma’nın bölgesel sahiplenme niyeti ve coğrafyada caydırıcılığı artırarak barışı sağlama kararlılığının somut bir adım olduğunu belirten Oktay, Mekke Anlaşması ile Orta Doğu’da ortak bir caydırıcılık kalkanı inşa edilmesinin önemli bir gelişme olduğunu vurguladı.
Dün Tahran’da yapılan görüşmelerin değerli olduğunu belirten Oktay, “Ülkemizin imzaladığı ve taraf olduğu anlaşmalar, bir saldırganlık ya da yayılmacılık amacı gütmemektedir. Aksine ülkemiz, caydırıcılığı artıracak ve coğrafyamızı güçlendirecek savunma anlaşmalarının tarafıdır. Bu açıdan Mekke Anlaşması’nın dışlayıcı bir güvenlik yapısı sunmaması ve bölgesel barış ile istikrar vizyonunu paylaşan diğer aktörlerin katılımına olanak sağlaması önemlidir.” değerlendirmesinde bulundu.
Dışişleri Komisyonu Başkanı Oktay, Anlaşma’nın genişleme sürecinin kontrolsüz bir mekanizma oluşturmasına izin vermemesi gerektiğine dikkat çekerek, “İttifakın büyümesi ve yeni üyelerin kabulü, temel tarafların ve dolayısıyla ülkemizin onayı, rızası ve stratejik süzgecinden geçmesi büyük önem taşımaktadır.” dedi.
Anlaşma çerçevesinde caydırıcılığın en üst düzeyde sağlandığını vurgulayan Oktay, taraf ülkelerin egemenlik haklarına, uluslararası yükümlülüklerine ve anayasal süreçlerine saygı gösterildiğini belirtti:
“Kolektif savunma hükümlerinin otomatik olarak işlemesinden ziyade atılacak her adımın tarafların kendi anayasal yükümlülükleri ve yetkili makamlarının kararları çerçevesinde yürürlüğe girmesi esası benimsenmiştir. Bu bağlamda en üst düzeyde istişare mekanizmalarının işletilmesi ve ortak anlayışın sağlanması önemli bir konudur. Bu ittifak yapısının üç ana temeli vardır: ortak savunma, terörizmle etkin mücadele ve yerli savunma sanayi imkanlarının geliştirilmesi. Bu konular hem ülkemiz hem de coğrafyamızın geleceği açısından hayati öneme sahiptir. Mekke Anlaşması’na izole bir metin olarak yaklaşmamak gerekir.”
Oktay’ın konuşmasının ardından Yeni Parti Eskişehir Milletvekili Utku Çakırözer, Anlaşma’nın TBMM Milli Savunma Komisyonu’nda da ele alınması gerektiğini dile getirdi. Bunun üzerine Oktay, ilgili komisyona çalışma yapmaları için yazı yazdıklarını ancak kendilerine “herhangi bir çalışma veya raporlama yapılmayacağının” bildirildiğini aktardı.
Komisyonda daha sonra Türkiye Cumhuriyeti ile Pakistan İslam Cumhuriyeti ve Suudi Arabistan Krallığı arasında Ortak Savunma İçin Mekke Anlaşması’nın onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun teklifinin görüşmelerine geçildi.
Toplantıda Dışişleri Bakan Yardımcısı Levent Gümrükçü’nün Anlaşma hakkında sunumuna geçildi.
